Temat konferencji: Żywoty Szekspira: Człowieka ze Stratfordu życie po życiu
Termin: 23-24 kwietnia 2026
Rok 2025 przyniósł znaczące odkrycie, rzucające światło na dość słabo udokumentowane życie Szekspira: list zaadresowany do Dobrej Pani Szekspir (Good Mrs Shakespeare), mieszkającej przy Trinity Lane w Londynie w pierwszej dekadzie XVII wieku. List ten udowadnia, że Anne Shakespeare (a może Agnes Shakespeare?) mieszkała z mężem również w Londynie, a nie – jak dotąd uważano – wyłącznie w Stratfordzie. Co ciekawe, to odkrycie „potwierdza” poniekąd obrazy Anny w fikcyjnych biografiach Szekspira: współcześni twórcy nie bardzo chcą wierzyć w marginalizację tej osoby (i postaci), przydając jej – niejako wbrew zapisowi w testamencie Szekspira (otrzymała „tylko” drugie najlepsze łóżko) – dużo większą sprawczość i znaczenie. Odkrycie Matthew Steggle’a z Uniwersytetu w Bristolu, szeroko komentowane w mediach i świecie naukowym, pokazuje, jak bardzo spragnieni jesteśmy wiedzy o życiu „największego pisarza”, a także dowodzi, w jak dużym stopniu wiedza ta wymaga ciągłych poszukiwań i uzupełniania.
2025 to rok znamienny również pod innym względem – odbyła się w nim bowiem premiera nagrodzonego Złotymi Globami (2026) filmu Chloé Zhao Hamnet, będącego ekranizacją niemniej znanej powieści Maggie O’Farrell pod tym samym tytułem z 2020 r. Zarówno powieść, jak i film są kolejną w XXI wieku próbą nieco innego odczytania biografii Szekspira, w której kluczem jest postać zmarłego przedwcześnie syna dramaturga (por. film Branagha All Is True z 2018 r. a także komiks #19 „Sen Nocy Letniej” z The Sandman).
Życie i twórczość Szekspira, jego ‘duch’ obecny w kulturze, stanowią nieustającą inspirację do powstawania coraz to nowych popularnonaukowych i naukowych biografii oraz bardzo ogólnie pojętej literatury dokumentu osobistego (life-writing), na którą składają się, obok tekstów kultury o charakterze dokumentalnym, także wytwory fikcyjne (filmy, powieści, seriale, itd. oparte na lub nawiązujące do życia Szekspira). Co więcej, ponad 400 lat po śmierci Szekspir „żyje” nie tylko w notach biograficznych, ale także (i może przede wszystkim) w swoich dziełach, które dynamicznie się zmieniają, zarówno w adaptacjach, jak i rewizjach kanonu, a także w coraz to nowych przekładach. Oczywiście polski wkład w żywoty Człowieka ze Stratfordu jest szczególnie dla nas istotny, ze względu na wpływ, jaki w kulturę polską wniosło „spolszczanie” Szekspira (por. słynny przekład Hamleta pióra Krystyna Ostrowskiego w XIX w. czy też „polonika” Witolda Chwalewika w XX w.), określanie narodowej tożsamości (Stanisław Wyspiański), teatralne i telewizyjne adaptacje jego utworów, polskie samodzielne biografie (Władysław Tarnawski, Stanisław Helsztyński) oraz biografie z fikcją w tle (Tomasz Kowalski).
Konferencja jest poświęcona licznym naukowym i kulturowym przejawom Szekspirowskiego „życia po życiu”: żywotom Szekspira i jego dzieł. Zadajemy sobie pytanie, co składa się na fenomen, zjawiskowość i żywotność tego twórcy. Choć wiemy, że nie otrzymamy pełnej i ostatecznej odpowiedzi na to pytanie, nie jesteśmy zwolnieni od jego ciągłego stawiania.
Zapraszamy osoby naukowo i zawodowo zajmujące się twórczością Stratfordczyka do nadsyłania propozycji wystąpień, które badają następujące aspekty biografii i twórczości Szekspira w tłumaczeniu i sztukach performatywnych, wizualnych, itd.:
Szekspira żywota rozmaite:
– historia biografii szekspirowskich
– Szekspirowskie „biopics”
– archiwalne luki, gorączka teorii, historie alternatywne
Szekspira życie po życiu:
– Szekspir a lęk przed wpływem (Bloomowskie „spotkania ducha z duchem”)
– Szekspir a derridiańska widmologia
– widmowe formy tworzenia: Szekspir i przekład jako refrakcja, ślad, trop, resztka
– wskrzeszanie Szekspira: nowe życia adaptacyjno-performatywne
Szekspir a duchy:
– duchowość wczesnonowożytna, duch epoki, duch czasu, duch kapitalizmu
– zjawy, zmory i upiory w twórczości Szekspira
Szekspir a nieprzewidywalność:
– „czarny łabędź” ze Stratfordu: nieprzewidywalność zdarzeń; przyszłość biografistyki
– niewspółczesna współczesność, diagnozy przyszłości
Dziedzictwo nieobecności:
– tropienie śladów biograficznych w literaturze
– terapia Szekspira/ terapia Szekspirem: psychoanalityczne uwikłania
Wydarzenie odbędzie się w siedzibie Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, ul. W. Bogusławskiego 1 oraz na platformie Zoom (link zostanie podany na stronie wydarzenia w przeddzień konferencji).
Językiem rozmowy będzie język polski oraz ew. język angielski.
Termin nadsyłania zgłoszeń:
15 marca 2026
Informacje o zakwalifikowaniu:
20 marca 2026
Opłata konferencyjna: 100 zł
Na zgłoszenia w postaci abstraktów Polskie Towarzystwo Szekspirowskie czeka do 15 marca 2026 pod adresem: kontakt@towarzystwoszekspirowskie.org.pl
W tytule maila należy wpisać treść „zgłoszenie wystąpienia na konferencję”.
W wiadomości i załącznikach należy zawrzeć:
– planowany tytuł wystąpienia,
– imię i nazwisko, ew. afiliację,
– w załączniku: abstrakt o objętości do 1500 znaków oraz krótki biogram o objętości do 1500 znaków.
Komitet organizacyjny:
Magdalena Cieślak
Jacek Fabiszak
Anna Kowalcze-Pawlik
Anna Ratkiewicz
Anna Wołosz-Sosnowska
Wydarzenie organizowane jest we współpracy z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim.
