Lira Szekspira – warsztaty w szkołach

W ramach projektu zajęcia poprowadzili – prof. Ewa Nawrocka, Daniej Odija i Michał Pruszak.

Poniżej opis ich warsztatów i wybrane zdjęcia z zajęć:

 

Warsztaty z Michałem Pruszakiem

Pod koniec maja 2018 roku, uczestnicy naszego projektu (uczniowie ze szkół w Chojnicach, Kwidzynie, Redzie i Tczewie), zmierzyli się z niezwykle interesującymi warsztatami prowadzonymi przez Michała Pruszaka – polonistę, anglistę i pedagoga, zajmującego się adaptacją dramatów szekspirowskich skierowanych do młodego odbiorcy.

Celem warsztatów było zapoznanie uczestników z historią adaptowania sztuk Williama Szekspira od wieku XVII do czasów współczesnych; przybliżenie uczniom różnic gatunkowych między utworem dramatycznym a prozatorskim; oraz zachęcenie młodzieży do podejmowania prób adaptowania dzieł Szekspira na utwór prozatorski.

Młodzi odbiorcy warsztatów dowiedzieli się, na przykładzie „Romea i Julii”, skąd Szekspir czerpał inspirację w swojej twórczości, oraz że znakomita historia dwojga kochanków z Werony znana była ludzkości już wiele lat wcześniej. Prowadzący omówił także znaczenie figury narratora w kreowaniu odbioru przez czytelnika, po czym w części praktycznej warsztatów uczniowie mieli za zadanie, własnymi siłami, inspirując się fragmentem „Hamleta” (sceną opisanej przez królową Gertrudę śmierci Ofelii) przełożyć dramat na prozę. Poradzili sobie z tym znakomicie, napełniając nas nadzieją na owocny finał naszego projektu.

Warsztaty zakończyły się zaprezentowaniem uczniom współczesnych literackich adaptacji dramatów Szekspira na dramaty dedykowane młodemu czytelnikowi, co wzbudziło w młodzieży niezwykły entuzjazm do zagłębiania się w twórczość inspirowaną Szekspirem. Zajęcia przebiegły w sympatycznej i wesołej atmosferze, dodając naszemu ekspertowi i uczestnikom pozytywnej energii do dalszych działań związanych z projektem „Lira Szekspira”.

 

Warsztaty z Danielem Odiją

Jeden z najciekawszych współczesnych prozaików, pisarz, twórca komiksów, słuchowisk radiowych oraz scenariuszy filmowych, przygotował bardzo praktyczne warsztaty z kreatywnego pisania. Opowiadał on też uczniom, na czym polega pisanie, warsztat pisarza (również teoretyczno-literacki), praca nad rozwijaniem własnej pasji. Inspirował i zachęcał do samodzielnych prób.

Młodzież – początkowo z niepewnością, następnie z prawdziwą radością tworzenia, pisała pod okiem prowadzącego krótkie formy literackie Jedno z zadań oparte było o konstrukcję haiku – co pozwalało na rozbudzenie wyobraźni i zabawy słowem. Uczniowie losowali słowa, które zestawione ze sobą zaczynały tworzyć metaforę, o jakiej sami by nie pomyśleli. Na tej podstawie powstawały kolejne – tym razem już samodzielne próby artystyczne.

Inne zadanie dotyczyło doświadczania świata za pomocą pięciu zmysłów. Próby opisania, zamknięcia w języku, doświadczeń słuchu, dotyku, zapachu, smaku i wzroku. Prowadzący prosił, aby uczniowie wybrali sobie dowolną scenę, z życia, literatury lub zmyśloną. I spróbowali ją opisać pod tym kątem. Przez pryzmat doświadczeń niewerbalnych.

Ostatnim ćwiczeniem było pisanie legendy (wymyślonej przez uczniów). Celem tego zadania było zwrócenie uwagi na kompozycję wypowiedzi (wstęp, rozwinięcie, punkt zwrotny, puenta). Na spójność wewnętrzną tekstu (w tym logikę zdaniową) i na jego oryginalność artystyczną.

Wszystkie te zadania uczniowie rozwijali samodzielnie, prezentując przed grupą i prowadzącym efekty i omawiając je na bieżąco. Był to bardzo cenny komponent naszego projektu.

 

Warsztaty z prof. Ewą Nawrocką

Zadaniem Pani Profesor było przybliżenie uczniom tłumaczeń szekspirowskich na j. polski na przestrzeni wieków (aż do rozwiązań najnowszych). W ten sposób prowadząca uwrażliwiała uczniów na znaczenie słów, na ich wartość emocjonalną i artystyczną, precyzję znaczeń, środki stylistyczne oraz rytm wypowiedzi. Śledziła z uczniami rozwój języka, przejście od archaizmu do treści uwspółcześnionej w języku. Wydawać by się mogło, że tak duża ilość informacji może być trudna do zrozumienia dla młodego człowieka. Zajęcia okazały się jednak wielkim sukcesem.

Pani Profesor najpierw omówiła teorię tłumaczeń i historię przekładu szekspirowskiego na język polski. Następnie skupiała się na wybranych króciutkich fragmentach tekstu (role wiedźm z Makbeta oraz słynny cytat z Hamleta: „Niech ryczy z bólu ranny łoś” – w przekładzie Paszkowskiego). Porównała je z oryginałem, wskazała na melodię i znaczenie języka oryginału. Następnie omówiła z uczniami punkt po punkcie – ten sam cytat w kolejnych chronologicznie polskich tłumaczeniach. Odczytując kolejne fragmenty, jak prawdziwa aktorka – z pasją, energią, głośno i (obowiązkowo) na stojąco. Dawała czas, aby słowa te wybrzmiały, zanim rozpoczęła omawianie ich z punktu widzenia literaturoznawcy. Po każdym cytacie uczniowie sami wybierali i argumentowali, dlaczego dane tłumaczenie jest dla nich najbardziej trafne.

Pod koniec zajęć grupy stawały się w tym nowym „rzemiośle” całkiem sprawne. Po kilku przykładach Pani Profesor, sami zaczynali zwracać uwagę na różnice zarówno w treści tłumaczeń, jak i ich formie. A co najważniejsze – i co również było celem projektu – tłumaczenie przestało być jedynie środkiem to przekazania obcojęzycznej treści. Stało się natomiast osobnym tekstem, który znaczy równie wiele, a w zestawieniu z oryginałem i innymi tłumaczeniami – otwiera zupełnie nowe pola interpretacyjne.