Zakwestionowania sztuki: cykl wykładów | TwO

Cykl wykładów o sztuce współczesnej

prowadzący: dr Hubert Bilewicz (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego)

Teatr w Oknie / on-line / 12 kwietnia – 13 grudnia 2021 / godz. 18.00-19.30

“Mnie najbardziej podoba się, kiedy sztuka nie jest sztuką, kiedy przestaje nią być” (A. Żmijewski), mógłbym powtórzyć za jednym z polskich artystów i podzielić wątpliwość z innym: “Podobno sztuka jest zbyt poważną sprawą, żeby ją robili artyści” (E. Krasiński).

Ostatnie stulecie w sztuce, to w dużej mierze historia rewelacji i rewolucji artystycznych, kolejnych rewolt i przewrotów, ciągłego kwestionowania konwencji formalnych, dewaluacji ikonograficznych, redefinicji funkcji sztuki, nieustannego dezawuowania jej istoty, a może nawet podważania jej istotności.

“Co do mnie, nie lękam się sztuki i nie mam żadnych przesądów”… mógłbym zadeklarować po stuleciu za jednym z twórców awangardy Guillaume Apollinaire’m oraz dodać za Zbigniewem Liberą: “Gdy czuję zażenowanie, myślę: Uwaga, to może być sztuka”. Współcześnie, wobec nieustannego wieszczenia końca sztuki, jej końca jednak jakoś nie widać, a „straszna sztuka” – jak nazwała przewrotnie swój popularny blog prominentna historyczka sztuki Izabela Kowalczyk – budzi coraz większe zainteresowanie.

“Dzieło sztuki jest wyzwaniem; nie wyjaśniamy go, dostosowujemy się do niego. Interpretując je, rzutujemy na nie nasze własne cele i dążenia, ożywiamy je znaczeniami, które mają źródło w naszym własnym sposobie życia i myślenia. Jednym słowem, sztuka, która rzeczywiście oddziaływa na nas, staje się w tej mierze sztuką współczesną” (Arnold Hauser)

Na comiesięcznych spotkaniach skupimy się na wybranych manifestacjach twórczych i osobistych gestach, postawach życiowych i strategiach artystycznych oraz realizacjach będących ich wyrazem. Przyjrzymy się zarówno usiłowaniom zwieńczonym powodzeniem, jak również zamierzeniom kończącym się fiaskiem. Katastrofy przecież także potrafią być piękne!

 

Hubert Bilewicz pracuje jako adiunkt w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Badawczo zajmuje się sztuką nowoczesną (zwłaszcza historią architektury i dizajnu). Interesują go różne (artystyczne i pozaartystyczne) uwikłania sztuki. Od lat zajmuje się popularyzacją sztuki współczesnej.

 

PROGRAM

spotkanie pierwsze:

 dehierarchizacje / 12 kwietnia 2021

 Wraz z pojawieniem się przed stuleciem na scenie artystycznej awangardy, dotychczasowe hierarchie, tradycyjne modele i obowiązujące normy twórcze zostały podważone. Z kolei rygorystyczna „tradycja awangardowa” uległa zakwestionowaniu w sztuce poawangardowej. Zacieranie granic między sztuką, a tym co nią nie jest, między praktyką artystyczną, a praktyką życiową, zamazywanie różnic między mediami, niechęć do arbitralnych hierarchii i niezmiennych kanonów czy ustalonych reguł stały się swoistymi imperatywami w sztuce współczesnej.

 

spotkanie drugie:

 dematerializacje / 26 kwietnia 2021

Jednym z najbardziej radykalnych zakwestionowań w sztuce ostatniego stulecia była idea podważenia, a nawet zanegowania konieczności materializacji dzieła sztuki; odstąpienia od procesu fizycznego ugruntowania jego fundamentu bytowego, poprzez zarzucenie tradycyjnych procedur formotwórczych. Konsekwencją jednak – paradoksalnie – stało się, redefiniujące samą istotę dzieła sztuki, otwarcie na przepastne obszary „niematerialności”, efemeryczności, ulotności, umowności, rozwiązań czysto koncepcyjnych czy realizacji stricte konceptualnych.

 

spotkanie trzecie:

 destrukcje / 17 maja 2021 / godz. 18.00

Destrukcja jest przeciwieństwem kreacji; proces niszczenia jest odwrotnością tworzenia. Awangarda dwudziestowieczna szermowała burzycielskimi hasłami, będącymi wyrazem buntu przeciw tradycji, choć jej praktyka artystyczna była bardziej zachowawcza. Destrukcja używana jako strategia w sztuce rozszerzała paradoksalnie repertuar gestów twórczych, manifestując bądź niezgodę na zastane status quo, bądź diagnozując i demaskując wszechobecne i nieustanne mechanizmy niszczenia, a niekiedy afirmując erozję czy zniszczenie, jako akty wyzwolenia.

Link do wydarzenia na portalu Facebook

W dniu spotkania o godzinie 17:50 umieścimy w wydarzeniu Facebook link do spotkania-webinaru odbywającego się na platformie Zoom (link będzie widoczny dla wszystkich osób). Aby usprawnić proces dołączania do spotkania, sugerujemy wcześniej zainstalować program ze strony zoom.us lub zoom-video.pl, nie jest to jednak konieczne. Wydarzenie on-line ma charakter bezpłatny. Liczba uczestników jest ograniczona. Wykład będzie transmitowany na żywo na Facebooku.

 

spotkanie czwarte:

dekonstrukcje / 14 czerwca / godz. 18.00

Podejmowane z premedytacją gesty dekonstrukcyjne w sztuce miały na celu podważenie wyobrażenia o naturalności, nieuchronności i neutralności konstruktów artystycznych. Poddanie sztuki analitycznemu rozkładowi demaskowało jej niewinność, zaś rewizje i zakwestionowania stały się standardowymi mechanizmami wskazującymi na rozliczne – często pozaartystyczne – uwikłania świata sztuki. Trwałość, niezmienność i monolityczność ustąpiły miejsca poczuciu rozchwiania, płynności i fragmentaryczności.

Link do wydarzenia na portalu Facebook

W dniu spotkania o godzinie 17:50 umieścimy w wydarzeniu Facebook link do spotkania-webinaru odbywającego się na platformie Zoom (link będzie widoczny dla wszystkich osób). Aby usprawnić proces dołączania do spotkania, sugerujemy wcześniej zainstalować program ze strony zoom.us lub zoom-video.pl, nie jest to jednak konieczne. Wydarzenie on-line ma charakter bezpłatny. Liczba uczestników jest ograniczona. Wykład będzie transmitowany na żywo na Facebooku.

 

Zakwestionowania sztuki – kolejne spotkania w 2021 r.:

demistyfikacje / 12 lipca

desakralizacje / 16 sierpnia

detabuizacje / 13 września

dewaluacje / 18 października

dekolonizacje / 15 listopada

decentracje / 27 grudnia

 

Informacje: teatrwoknie@ftg.pl, +48 533793100, FB: @TeatrwOknie

W grafice wykorzystano fragment obrazu “Sportowcy. Suprematystyczne sylwetki sportowców” (1928–32) Kazimierza Malewicza, Fot. Dora Hara